Chiến tranh Mỹ – Iran và eo Hormuz: tác động đến thị trường hạt nhựa
Từ cuối tháng 2/2026, xung đột Mỹ – Iran làm gián đoạn eo biển Hormuz – tuyến xuất khẩu chính của dầu và hóa dầu vùng Vịnh. Bài này tóm tắt diễn biến, giải thích vì sao thị trường hạt nhựa châu Á bị ảnh hưởng mạnh, và những điểm doanh nghiệp nhựa Việt Nam cần theo dõi.
Cập nhật: 16/11/2026 · Nhựa Thiên An
Tóm tắt nhanh
- Eo Hormuz bình thường chuyên chở hơn 20% thương mại dầu thế giới; khoảng 84% lượng dầu thô qua eo (năm 2024) đi châu Á.
- Các nhà máy hóa dầu lớn ở Ả Rập Xê Út (bờ Vịnh), UAE, Qatar, Kuwait và Iran đều xuất hàng qua Hormuz. Khi eo bị gián đoạn, nguồn PE, PP Trung Đông sang châu Á bị chậm hoặc ngừng chào giá.
- Giá Brent lên đỉnh khoảng 118 USD/thùng (31/3/2026), sau đó dao động mạnh theo các đợt ngừng bắn và giao tranh. Đầu tháng 11/2026 về khoảng 92 USD/thùng, nhưng tấn công tàu ở Hormuz vẫn tiếp diễn.
Diễn biến chính năm 2026
| 28/02 | Mỹ và Israel lần đầu tấn công Iran. Giao thông qua eo Hormuz bị gián đoạn; IEA gọi đây là đợt gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử thị trường dầu. |
| 02/03 | Brent tăng 10–13%, lên khoảng 80–82 USD/thùng. QatarEnergy dừng sản xuất khí sau các vụ tấn công. |
| Giữa 3 | Các nhà sản xuất polyolefin châu Âu áp phụ phí khoảng 400 EUR/tấn cho PE, PP. Giá PE, PP châu Á tăng nhanh; nhiều nhà cung cấp Trung Đông tạm ngừng chào giá. |
| 18/03 | Tổ hợp Ras Laffan (Qatar) bị tấn công, công suất LNG của Qatar giảm 17%. |
| 31/03 | Brent đạt đỉnh 118,35 USD/thùng. |
| 08/04 | Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn; lưu lượng qua eo vẫn thấp hơn nhiều so với trước chiến tranh. |
| 01/07 – 24/07 | Brent giảm về 71,57 USD rồi tăng lại khoảng 97 USD/thùng. |
| Đầu tháng 9 | Giao tranh quanh Hormuz leo thang trở lại: Mỹ đánh tàu chở dầu Iran, IRGC tấn công tàu liên quan Mỹ. Brent khoảng 97 USD/thùng (07/09). |
| Tháng 10 | Brent có lúc chạm 110 USD/thùng (16/10). 37 tàu bị tấn công trong tháng – cao nhất kể từ đầu chiến tranh (theo Washington Institute). |
| 09–11/11 | Brent giảm về khoảng 92 USD/thùng (thấp nhất khoảng hai tháng) khi Mỹ phát tín hiệu hạ nhiệt và Qatar làm trung gian đàm phán. Tuy vậy, tàu vẫn bị trúng thủy lôi, tấn công gần eo; Iran nói chưa có đàm phán. |
Vì sao thị trường hạt nhựa bị ảnh hưởng mạnh?
- Mất nguồn cung Trung Đông: vùng Vịnh là trung tâm xuất khẩu PE, PP lớn sang châu Á, với chi phí thấp nhờ nguyên liệu khí. Hàng từ Jubail (Ả Rập Xê Út), Ruwais (UAE), Qatar, Kuwait, Iran đều phải đi qua Hormuz.
- Chi phí nguyên liệu châu Á tăng: các nhà máy châu Á chủ yếu dùng naphtha – giá đi theo dầu. Biên lọc naphtha châu Á lên mức cao nhiều năm đầu 2026.
- Cước, bảo hiểm, thời gian giao hàng: phụ phí rủi ro chiến tranh, tàu đi vòng, chậm lịch làm giá về cảng cao hơn và khó lập kế hoạch.
- Tâm lý mua tích trữ: người mua chuyển sang nguồn Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Mỹ; nhu cầu dồn vào các nguồn này đẩy giá lên thêm.
Tác động đến Việt Nam
- Việt Nam nhập khẩu phần lớn hạt nhựa nguyên sinh. Giá nhiên liệu trong nước tăng mạnh từ tháng 3/2026, kéo theo chi phí vận chuyển nội địa.
- Hàng Trung Đông về Việt Nam thưa hơn và kém ổn định; nhiều xưởng phải đổi mã, đổi nguồn. Việc đổi mã cần chạy thử vì thông số mỗi nguồn khác nhau.
- Giá biến động theo tuần, chênh lệch giữa các nguồn và các mã lớn hơn bình thường.
Cần theo dõi gì tiếp theo?
- Đàm phán Mỹ – Iran: kể cả khi có thỏa thuận, lưu lượng qua Hormuz chỉ tăng lại khi rà xong thủy lôi, phí bảo hiểm giảm và chủ tàu chấp nhận rủi ro.
- Biển Đỏ: xung đột lan sang Biển Đỏ qua lực lượng Houthi – xem Houthi, Biển Đỏ và vận tải hạt nhựa.
- Giá propylene, ethylene ở Trung Quốc: quyết định giá chào PP, PE nguồn Trung Quốc vào Việt Nam.
Đọc thêm: Giá dầu ảnh hưởng thế nào đến giá hạt nhựa · Mua hạt nhựa khi giá biến động.
Câu hỏi thường gặp
Eo Hormuz quan trọng thế nào với ngành nhựa?
Phần lớn dầu, LPG và hóa dầu (trong đó có PE, PP) từ Ả Rập Xê Út (bờ Vịnh), UAE, Qatar, Kuwait, Iran xuất khẩu qua eo Hormuz, và châu Á là thị trường nhận chính. Gián đoạn ở Hormuz làm giảm nguồn cung giá rẻ và đẩy chi phí nguyên liệu, vận tải lên.
Ngừng bắn thì giá hạt nhựa có giảm ngay không?
Thường không ngay. Giá nhựa giảm chậm hơn giá dầu do độ trễ của chuỗi sản xuất, tồn kho giá cao và rủi ro vận tải còn lại. Năm 2026, sau ngừng bắn tháng 4, giao thông qua eo vẫn thấp và giao tranh quay lại từ tháng 9.
Doanh nghiệp nên làm gì?
Đa dạng nguồn và mã thay thế, giữ tồn kho an toàn theo thời gian giao hàng thực tế, chốt giá một phần sản lượng, và theo dõi sát tin Hormuz, Biển Đỏ.
Bài viết tổng hợp thông tin công khai đến 16/11/2026, không phải khuyến nghị đầu tư. Nguồn: Wikipedia (2026 Iran war fuel crisis), Al Jazeera (07/09/2026), CNBC (16/10/2026), Plastics News (01/04/2026), PlasticsToday, Nation Thailand (09/11/2026), Khaleej Times (11/11/2026). Tình hình có thể thay đổi nhanh.